Narządy zmysłów

Ludzki organizm może utrzymywać kontakt z otoczeniam za pomocą receptorów i narządów zmysłów. Wyróżniamy następujące zmysły:

Dotyk

Dotyk to jedno z podstawowych narzędzi komunikacji człowieka. Nie jest to zmysł skupiony wokół jednego narządu, a do tego na samo odczucie dotyku składają się różnorodne wrażenia (ciepło, zimno, ból, ciśnienie).

Dotyk, wbrew pierwszemu, instynktownemu skojarzeniu, nie opiera się tylko na bodźcach odbieranych przez skórę, przez tzw. narządy czucia powierzchniowego. Duże znaczenie mają też narządy czucia głębokiego, które znajdują się w mięśniach, stawach czy nawet narządach wewnętrznych.

Słuch i równowaga

Zarówno dla słuchu, jak i zmysłu równowagi, kluczowym narządem jest ucho.

W dużym uproszczeniu możemy stwierdzić, że dźwięki odbieramy dzięki temu, że fale dźwiękowe (a więc "rozedrgane" powietrze) docierają przez małżowinę i przewód słuchowy do błony bębenkowej, która z kolei porusza młoteczek. Młoteczek pobudza kowadełko i strzemiączko. Z ucha wewnętrznego dźwięki kierowane są za pomocą nerwu słuchowego do mózgu.

Poczucie równowagi zawdzięczamy natomiast błędnikowi, mieszczącemu się w uchu wewnętrznym.

Smak

Smak to jeden ze zmysłów, który na codzień dostarczać może wiele przyjemności. Za odbiór bodźców związanych ze smakiem odpowiedzialne są kubki smakowe znajdujące się na języku oraz podniebieniu.

Receptory, dzięki którym możemy rozpoznawać spożywane pokarmy, dzieli na te zdolne rozróżniać smaki: słodki, kwaśny, słony, gorzki i umami (związany z kwasem glutaminowym, glutaminianem sodu). Warto pamiętać, że u człowieka zmysły smaku i powonienia są ze sobą powiązane (i wpływają na wzajemne odbieranie bodźców).

Węch

Węch to nic innego, jak tylko zdolność do rozpoznawania pewnych związków chemicznych poprzez narządy zmysłu powonienia. Receptory znajdujące się w ludzkim nosie są w stanie rozponawać zapachy w różnym stopniu, w zależności od wrażliwości danego człowieka.

Różni ludzie nie tylko mogą lub nie mogą rozpoznawać określonych zapachów - zdarza się także, że ten sam zapach dwie osoby mogą odbierać zupełnie inaczej (jako przyjemny/nieprzyjemny). Do tego, sposób odbierania danego zapachu zmienia się, m.in. pod wpływem starzenia się lub innych czynników (cyklu mięsiączkowego, ciąży itd.).

Wzrok

Dzięki zmysłowi wzroku możemy odbierać i analizować obrazy z naszego otoczenia. W rzeczywistości, nasze oko przyjmuje bodźce świetlne, które są odpowiednio interpretowane, dzięki czemu rozpoznajemy kształty i barwy, a także jesteśmy w stanie ocenić odległość.

Oko, jako główny narząd wzroku otoczone jest narządami pomocniczymi, w tym ochronnymi, do których zaliczamy np. powieki, rzęsy i brwi.

Inne zmysły

Do zmysłów zaliczamy też niekiedy zdolność odczuwania bólu (nocycepcję) oraz temperatury, a także propriocepcję, czyli odczuwanie napięcia mięśni i ułożenia części ciała względem siebie.